Đám cháy lớn cạnh rừng già tại xã Khun Há, huyện Tam Đường, Lai Châu xảy ra đêm 3.3 (đến thời điểm này, đám cháy đã cơ bản được khống chế) - Ảnh: TTXVN

Mấy ngày qua, có những lúc có gần 200 điểm cháy trong khu vực rừng trên toàn quốc. Trong khi đó, việc chiến đấu với "giặc lửa" chủ yếu vẫn bằng phương pháp thủ công: phát rừng để tạo đường băng khoanh đám cháy, dùng cành cây dập lửa...

Hôm qua 9.3, ông Hà Công Tuấn - Cục trưởng Cục Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn) đã trao đổi với phóng viên Thanh Niên xung quanh công tác phòng, chữa cháy rừng. Ông Tuấn nhận định:

- Năm nay tình hình khô hạn quá căng thẳng. Nhiều khu vực liên tục hứng chịu các đợt nắng nóng trái mùa kéo dài. Mực nước trên các sông suối đều ở mức rất thấp. Nguy cơ cháy rừng trên diện rộng, nhiều khu vực nằm trong danh sách báo động đỏ. Trong khi đó, nhiều người dân vẫn chưa có ý thức phòng cháy rừng, tình trạng đốt nương làm rẫy, đốt thực bì để lấy cỏ phục vụ chăn nuôi. "Mùa" cháy rừng năm nay dự báo sẽ kéo dài hơn mọi năm. Trong đó, cao điểm nhất là từ nay đến khoảng 20.4.

- Đúng là dùng biện pháp thủ công để chiến đấu với đám cháy là rất khó khăn. Nhưng cháy lớn với điều kiện rừng núi hiểm trở, chúng ta cũng không thể dùng bàn dập cơ giới được, động cơ sẽ bị vướng khi di chuyển trong rừng. Cho nên, dùng các phương pháp thủ công, kể cả dùng các cành cây để dập lửa cũng đem lại hiệu quả. Không phải chỉ có nước ta áp dụng mà nhiều nước trên thế giới cũng đang làm như vậy.

* Liệu chúng ta có trang bị thêm các thiết bị chữa cháy rừng hiện đại, nhất là sử dụng máy bay để dập tắt các đám cháy?

- Chúng tôi đang triển khai dự án nâng cao năng lực phòng cháy chữa cháy giai đoạn 1. Bộ NN - PTNT đã đề nghị Chính phủ tiếp tục cho thực hiện giai đoạn 2 của chương trình này, kéo dài từ năm 2011 - 2015. Tôi tin Chính phủ sẽ đồng ý phê duyệt. Giai đoạn 2 của chương trình sẽ bao gồm tất cả các giải pháp, trong đó có những biện pháp cảnh báo, đào tạo nâng cao năng lực và xây dựng đội ngũ phòng cháy chữa cháy, có tính đến khả năng sử dụng thiết bị từ trên không. Trong giai đoạn 1, chúng ta đã mua 3 máy bay trực thăng, vừa thực hiện công tác cứu hộ cứu nạn vừa chữa cháy rừng. Về lâu dài, ở những khu vực trọng điểm cháy, chúng ta phải xây dựng các dự án quản lý cháy rừng bền vững giống như đã thực hiện ở khu vực U Minh Thượng, U Minh Hạ. Ngoài ra, phải tăng cường trang thiết bị, trước hết là thông tin và thiết bị chữa cháy.

Tôi đã đi tham quan một số nước có phương pháp chữa cháy trên không bằng máy bay. Úc có 30 phi đội bay như thế, Thái Lan có 20 máy bay trực thăng chữa cháy rừng. Họ có lực lượng mạnh như vậy nhưng vẫn khẳng định chữa cháy mặt đất là quan trọng, đề phòng là cơ bản. Là người quản lý, tôi mong muốn có được một lực lượng phòng cháy chữa cháy hùng hậu, mạnh mẽ, đảm bảo an toàn hơn trong chữa cháy. Tuy nhiên, việc có nên trang bị và sử dụng máy bay chữa cháy hay không trong những năm tới cần phải tính toán, cân nhắc kỹ. Nước ta còn nghèo, dân sống trong khu vực rừng nhiều, địa hình đồi núi phức tạp...

Theo tôi biết, mỗi phi đội bay chữa cháy tối thiểu phải có 3 máy bay chuyên dụng chữa cháy, giá mỗi chiếc lên tới 20 - 30 triệu USD, kèm theo hai máy bay trực thăng nữa, một chiếc trinh sát chỉ huy và một máy bay đổ quân xuống hiện trường. Muốn chữa được những vụ cháy như tại Hoàng Liên vừa qua thì phải có nhiều phi đội bay. Do vậy, các bạn cũng đều khuyên là điều kiện Việt Nam còn nghèo, dân sống xen trong rừng rất nhiều, nên đầu tư ngay trong một vài năm tới là khó. Phải xử lý ở mặt đất là chính, phòng là căn bản.

* Tại sao vệ tinh đã phát hiện sớm các điểm cháy nhưng chúng ta không thể dập tắt kịp thời, để đám cháy lan rộng?

- Đúng là qua ảnh vệ tinh chúng ta đều biết được các điểm cháy một cách kịp thời. Tuy nhiên, phát hiện đám cháy mà dập tắt ngọn lửa được ngay hay không thì lại là câu chuyện thực tiễn của chúng ta. Nếu ai đó đã đến hiện trường các đám cháy rừng sẽ chia sẻ hơn với anh em địa phương. Ví dụ ở Hoàng Liên (Lào Cai), khi phát hiện điểm cháy, từ Sapa chúng ta cơ động mất 5 tiếng đồng hồ mới tiếp cận được đám cháy. Ở Tà Sùa (Lai Châu) dù đã dùng xe chuyên dụng, đưa lực lượng đến nơi xe không thể chạy được nữa, mọi người đi bộ vào chữa cháy cũng phải mất 8 - 10 tiếng mới tới nơi. Cháy rừng tại vùng núi cao trong điều kiện thời tiết khô hanh, không giống như cháy ở đồng bằng và trong đô thị. Cháy nhà trong đô thị cũng phải mất 10 - 15 phút sau lực lượng cứu hỏa mới có mặt tại hiện trường. Không phải lúc nào chúng ta cũng chuẩn bị được đội quân đông đảo trực chiến ở các cánh rừng, mà chỉ có anh em trực thôi. Khi cháy xảy ra, 5 - 10 tiếng lực lượng chữa cháy mới có mặt, đám cháy lan rộng cũng là điều không khó để giải thích.

* Thưa ông, hiện chúng ta đang áp dụng chi trả cho người dân tham gia chữa cháy rừng với mức 25 ngàn đồng/người/ngày. Mức này liệu có khuyến khích được người dân?

- Hiện nay, chế độ thanh toán trong trường hợp huy động người dân tham gia chữa cháy rừng đã được quy định trong một số nghị định và thông tư, trong đó nếu theo Thông tư số 62 thì chỉ có 25 ngàn đồng/người/ngày. Tuy nhiên, hiện chúng tôi đang triển khai thực hiện thông tư mới, mức chi trả sẽ cao hơn.

Vừa qua, chúng ta huy động đồng bào chữa cháy tại Hoàng Liên nhưng đến nay bà con cũng chưa được nhận một xu nào cả. Trong các vụ cháy rừng vừa qua, có mặt tại hiện trường, tôi nhận thấy chỉ cần chính quyền huy động, bà con cũng sẵn sàng đi cứu rừng. Thậm chí, những ngày xảy ra cháy rừng Hoàng Liên ở Lào Cai, đồng bào đã tự nguyện đem tặng các lực lượng chữa cháy 6 - 7 ngàn cái bánh chưng, cả tạ giò và trong 2 tiếng đồng hồ đã huy động được trên 2.000 chiếc dao phát để bộ đội phát rừng tạo đường băng ngăn lửa cháy lan. Bà con mình không tính toán thiệt hơn đâu. Họ đều vì lợi ích chung. Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể để bà con chịu thiệt, phải tính toán để chi trả đầy đủ cho người dân.

Nên rút giấy phép dự án nếu phát hiện... bán rừng

- "Theo tôi, việc cho nước ngoài thuê rừng diễn ra ở những khu vực như rừng phòng hộ, đầu nguồn, nhậy cảm về an ninh quốc phòng có thể có nhiều nguyên nhân, trong đó chắc chắn có nguyên nhân do năng lực thẩm định dự án của cấp tỉnh chưa tốt. Quốc hội có thể yêu cầu địa phương trả lời trực tiếp và Chính phủ xử lý vấn đề này" .

Ý kiến của bà Phạm Chi Lan, nguyên Tổng thư ký và Phó chủ tịch của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, nguyên thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ xung quanh dư luận về việc một số tỉnh cho thuê đất rừng phòng hộ.

Gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm tới thông tin, một số tỉnh đồng ý  để nhà đầu tư nước ngoài thuê rừng trong đó có rừng phòng hộ, bà có quan tâm tới thông tin này không? Nếu thực sự có chuyện như vậy, đứng ở góc độ một nhà kinh tế, bà có thể lý giải nguyên nhân?

Tôi rất quan tâm tới vấn đề này, cũng như vấn đề cho phép đầu tư nước ngoài ở các vùng ven biển, các dự án khai thác tài nguyên, kể cả tài nguyên đất đai, diễn ra khá nhiều trong vài năm gần đây. Về góc độ kinh tế, rất cần xem xét cẩn trọng các dự án này để đảm bảo lợi ích lâu dài của đất nước.

Chúng ta đang quan tâm sâu sắc tới phát triển bền vững, tới nâng cao hiệu quả và chất lượng của tăng trưởng kinh tế, tới tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng chấm dứt kiểu phát triển dựa chủ yếu vào vốn, vào khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ, vì vậy thu hút đầu tư nước ngoài cũng phải tuân thủ các yêu cầu này.

Chúng ta cũng không còn ở giai đoạn khát vốn đến mức sẵn sàng chấp nhận mọi dự án đầu tư nước ngoài nữa, mà phải biết chọn lựa, biết nhìn xa hơn, tổng thể hơn khi quyết định. 

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.

Riêng về  các dự án trồng rừng, những vấn đề đang xảy ra theo tôi có thể có các nguyên nhân như sau: 

Thứ  nhất, ở nước ta, đầu tư nước ngoài vào trồng rừng nói riêng, vào nông nghiệp nói chung bao gồm cả lâm  nghiệp và thủy sản vẫn còn thấp. Vì vậy, những dự án đầu tư trồng rừng thường có sức hấp dẫn lớn với các địa phương. Những cam kết bao giờ cũng rất ngọt ngào của nhà đầu tư nước ngoài có thể làm mờ đi, che khuất đi những lợi ích hoặc bất lợi lâu dài và rộng hơn cho phía chủ nhà, mà lẽ ra phía chủ nhà phải quan tâm, phải tỉnh táo để cân nhắc kỹ lưỡng.

Thứ hai, có thể có sự chưa gắn chặt hoặc chưa ăn khớp giữa chiến lược, quy hoạch phát triển chung của quốc gia với chiến lược phát triển kinh tế xã hội của địa phương nào đó.

Chiến lược, quy hoạch phát triển chung của quốc gia thì thường trải rộng và áp dụng cho một thời gian dài, lại liên quan đến nhiều ngành, nhiều vùng, nhiều cơ quan, trong khi sự phối hợp thực hiện và giám sát ở nước ta lại yếu.

Chiến lược của địa phương thường được xây dựng trong tỉnh, dựa vào các ban ngành của tỉnh, khi đã thành nghị quyết của Tỉnh ủy thì thường cứ thế mà thực hiện.

Trong một số trường hợp quyết định của tỉnh không phù hợp với quy hoạch chung, chúng ta lại nể nang, bỏ qua (như với một số dự án nhà máy thép chẳng hạn), do vậy không tạo nên được sức ép đòi hỏi các địa phương phải tuân thủ chiến lược, quy hoạch phát triển chung của quốc gia hoặc xem xét lợi ích của các đia phương liên quan. 

Cuối cùng và theo tôi quan trọng nhất là năng lực thẩm  định dự án của cấp tỉnh còn chưa tốt, do "quan trí" ở một số nơi chưa cao, trong khi các cơ quan trung ương lại chưa làm tốt vai trò hỗ trợ, phối hợp, giám sát các địa phương trong lĩnh vực này.

Hầu hết quyết định thường do lãnh đạo đưa ra, thiếu sự phản biện hoặc tham vấn giới chuyên môn hoặc các đối tượng liên quan một cách nghiêm túc.

Chưa kể, tư duy nhiệm kỳ và cách đánh giá của chúng ta hầu như không có tính hồi tố dễ dẫn đến lãnh đạo nhiệm kỳ này đưa ra quyết định, nhiệm kỳ sau mới thấy tác hại thì không còn ai đứng ra chịu trách nhiệm nữa.

Cánh rừng cắt cho dự án cho nước ngoài thuê tại huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.

Trước kia, nhiều nhà đầu tư nước ngoài cũng định đầu tư trồng rừng ở Việt Nam nhưng không thực hiện được vì lý do an ninh quốc phòng. Trường hợp các dự án nói trên thì sao thưa bà? Tướng Đồng Sỹ Nguyên thì bày tỏ quan ngại "nhiều địa điểm cho thuê có vị trí chiến lược và địa chính trị trọng yếu"...

Tôi còn nhớ, cách đây 15-20 năm đã có những nhà đầu tư Nhật Bản, Hàn Quốc muốn trồng rừng ở mìền Trung lấy nguồn nguyên liệu làm gỗ ván ép, hoặc trồng thông ở Quảng Ninh để lấy nhựa, nhưng tất cả đều không được phê duyệt. Lúc đó chúng ta đã cân nhắc nhiều đến yếu tố quốc phòng, an ninh, trong khi chưa định hình thật rõ những vùng nào là nhạy cảm, không cho phép đầu tư nước ngoài được vào.

Khoản 1, điều 30 của Luật Đầu tư hiện hành quy định "Cấm đầu tư các dự án gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia và lợi ích cộng đồng". Như vậy, nếu các dự án cho thuê rừng đang đề cập mà không phương hại tới quốc phòng, an ninh quốc gia hoặc lợi ích cộng đồng thì có thể được làm.

Song những dự án có thể phương hại tới quốc phòng, an ninh quốc gia hoặc lợi ích cộng đồng thì nhất thiết phải xem xét lại, nếu cần thì thu hồi quyết định cho đầu tư, chứ không thể bỏ qua sự vi phạm điều khoản quan trọng này.

Trên thực tế, nhiều nước vẫn thuê rừng của nhau. Còn Trung Quốc đã thực hiện chính sách thuê đất từ thời xưa rồi. Liệu có phải dư luận đang quá nhạy cảm?

Thuê đất, thuê rừng theo đúng luật của các nước sở tại, đảm bảo lợi ích của các bên thì đâu có ai phản đối. Trung Quốc đúng là đã có chính sách thuê đất từ lâu. Tuy nhiên theo một số nghiên cứu và báo chí của nước ngoài, việc Trung Quốc thuê đất ở một số nước khác đang gây nên những lo ngại và phản ứng từ cộng đồng dân cư các nước đó. Nước ta đất chật người đông, trình độ, năng lực và kinh nghiệm quản lý lại còn hạn chế, nên những bức xúc của công luận về vấn đề này là chính đáng và hoàn toàn có thể hiểu được.

Có cơ sở pháp lý để rút giấy phép đầu tư

Đặt giả thiết các dự án đầu tư nói trên có sai phạm, liệu có cơ sở pháp lý nào để rút giấy phép đầu tư không? Theo bà, việc rút giấy phép có ảnh hưởng thế nào tới tính hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài của các dự án trồng rừng vì như bà đã nói, đầu tư vào trồng rừng ở nước ta còn thấp?

Trước hết theo tôi cần rà soát lại toàn bộ các dự án đó xem có phù hợp với các quy định của Luật Đầu tư hiện hành và với quy hoạch quốc gia không. Nếu dự án nào không phù hợp thì cương quyết rút phép lại. Điều đó hoàn toàn có thể làm được.

Khoản 4, điều 72 của Luật Đầu tư về Thay đổi nội dung, hoãn, đình chỉ, hủy bỏ dự án đầu tư nêu rõ: "Cơ quan có thẩm quyền quyết định hoãn, đình chỉ hoặc hủy bỏ dự án đầu tư phải xác định rõ lý do và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình". 

Sau đó, phải rà lại quy hoạch quốc gia cũng như quy hoạch của các địa phương, xác định rõ vùng nào không cho phép đầu tư trồng rừng. Tôi tin vùng được phép làm sẽ rộng hơn nhiều so với vùng cấm.

Với những nhà đầu tư (không chỉ là nhà đầu tư nước ngoài) quan tâm tới việc trồng rừng ở các khu vực quy hoạch không cấm, cần tạo điều kiện tối đa bằng những ưu đãi về thuế, chính sách giá thuê đất... Phải có chính sách minh bạch, công khai và đối xử công bằng với các nhà đầu tư nước ngoài cũng như nhà đầu tư trong nước. 

Câu hỏi cuối cùng, bà chờ đợi Quốc hội thể hiện vai trò của mình như thế nào, khi những dự án này thực sự đang khiến dư luận băn khoăn và lo lắng?

Trong một bài phỏng vấn mới đây với ông Đặng Hùng Võ, đã đề cập tới vấn đề có  thể có nơi chia nhỏ dự án và "biến" một số rừng phòng hộ đã lỡ cho nước ngoài thuê thành diện tích rừng sản xuất kinh doanh để "lách" trình Chính phủ, hoặc "chạy" để biến những khu vực ngoài quy hoạch thành trong quy hoạch cho phép, nên có thể Quốc hội chưa thể thực hiện được vai trò giám sát trực tiếp.

Theo tôi, dù có ai đó cố tình lách luật, Quốc hội vẫn cần và có thể tìm hiểu, phát hiện và lên tiếng. Quốc hội hoàn toàn có thể yêu cầu các địa phương và các cơ quan trung ương liên quan giải trình, trả lời những băn khoăn, thắc mắc của dư luận trực tiếp hoặc thông qua văn bản. Quan trọng hơn, Quốc hội cần đòi hỏi Chính phủ có biện pháp xử lý nghiêm những vi phạm, kể cả rút giấy phép nếu cần, và giám sát việc thực hiện điều đó.

Ngọc - Hạnh - Quỳnh (thực hiện)

Cỡ chữ

Cháy rừng: báo động đỏ!

TT - Những thông tin mà phóng viên Tuổi Trẻ gửi về từ mọi nơi cho hay tình hình khô hạn ở VN đã đến mức báo động: sông Hồng đạt mức cạn kỷ lục mới, miền Bắc chịu ảnh hưởng nặng bởi khô hạn và đặc biệt trong cả nước, nguy cơ cháy rừng đang ở mức báo động đỏ.

Gần 2ha rừng thông 16 năm tuổi tại tiểu khu 392, trên địa bàn xã Chư Hrông (Gia Lai) cháy rụi hôm 13-2 - Ảnh: B.D.

>> Nhiều tỉnh thành đối mặt hạn hán khốc liệt
>> Giao thừa trên biển lửa 2.200m

Nguy cơ cháy rừng mỗi ngày một lan rộng

Ông Hà Công Tuấn - Ảnh: Đ.Bình

- Nguy cơ cháy rừng đang lên cao, đặc biệt ở những địa phương mà nguy cơ đã ở cấp độ V - mức cực kỳ nguy hiểm, rất dễ cháy và nếu để xảy ra cháy thì tất cả các kiểu rừng đều dễ bị bắt lửa, tốc độ lây lan rất nhanh và khả năng chữa cháylà vô cùng khó.

Theo báo cáo của các cơ quan chuyên môn địa phương, đến ngày 23-2 cả nước có bảy địa phương có nguy cơ cháy rừng rất cao ở mức báo động cấp V. Đó là An Giang (Tri Tôn, Tịnh Biên), Cà Mau (toàn tỉnh), Gia Lai (Chư Păh, Đức Cơ, Chư Prông, Chư Sê, Mang Yang), Kiên Giang (Phú Quốc), Kon Tum (Đắk Hà, Ngọc Hồi, Đắk Tô, Sa Thầy, TX Kon Tum), Lâm Đồng (Đạ Tẻh, Đạ Huoai, Cát Tiên, Bảo Lâm), Sơn La (Bắc Yên, Phù Yên).

Ngoài bảy địa phương trên còn có 12 tỉnh thành có rừng có nguy cơ cháy ở cấp IV là Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu, Cao Bằng, Đắk Lắk, Đồng Nai, Đắk Nông, Gia Lai, Hòa Bình, Lâm Đồng, Lạng Sơn, Nghệ An và Tây Ninh.

* Theo ông, lý do nào mà nhiều địa phương khắp Bắc - Trung - Nam đều nằm trong "bản đồ đỏ" có nguy cơ cháy rừng cao?

- Do ảnh hưởng của El Nino nên thời tiết năm nay hanh khô, nhiệt độ trung bình ở tất cả các vùng đều tăng thêm 2-3^OC. Thêm nữa, năm 2009 mùa mưa kết thúc khá sớm và lượng mưa trung bình cũng thấp hơn nhiều năm. Đây là lý do chính khiến tất cả khu vực có rừng đều dễ xảy ra cháy. Ngay trong dịp Tết Canh Dần, cả nước đã để xảy ra tám điểm cháy rừng lớn nhỏ, trong đó có vụ cháy lớn trên 1.000ha rừng ở khu vực rừng Hoàng Liên của Lào Cai và Lai Châu.

* Thưa ông, vừa qua xảy ra cháy rừng Hoàng Liên là do đâu? Các địa phương khác đang có rừng mà nguy cơ cháy cao ở cấp độ V cần cảnh giác điều gì?

- Trên 70% các vụ cháy rừng ở VN từ trước đến nay đều do người dân gây ra trong quá trình phát nương làm rẫy. Nương rẫy nằm xen trong rừng nên khi phát nương, đốt rẫy, thậm chí trẻ chăn gia súc trong rừng đốt củi sưởi ấm cũng gây cháy rừng. Khi rừng đã cháy, lây lan nhanh thì khả năng cứu chữa là không thể, ngay như các nước tiên tiến, đầy đủ phương tiện hiện đại như Mỹ, Úc có xảy ra cháy rừng cũng không thể cứu chữa được. Biện pháp tốt nhất là chủ động phòng chống cháy rừng.

* Trước nguy cơ cháy rừng như hiện nay, Cục Kiểm lâm có khuyến cáo gì tới các địa phương, các chủ rừng?

- Năm nay, theo dự báo thời tiết hanh khô còn kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng cao nên Thủ tướng cũng như Cục Kiểm lâm đã có các chỉ thị, yêu cầu các địa phương có rừng được cảnh báo ở cấp nguy hiểm và cực kỳ nguy hiểm cần có các biện pháp phòng cháy, chữa cháy hiệu quả. Tăng cường quản lý các hoạt động canh tác nương rẫy, đặc biệt là khu vực trong rừng và gần rừng. Trong thời kỳ cao điểm khô hanh cần quy định cụ thể khu vực nghiêm cấm đốt nương làm rẫy và những hành vi dùng lửa khác ở khu vực có nguy cơ cháy rừng cao. Các lực lượng kiểm lâm địa phương cần túc trực 24/24 giờ trong thời điểm này để tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý hiệu quả.

Miền Tây phập phồng lo cháy

Chiều 23-2, ông Lê Hoàng Hưởng - giám đốc vườn quốc gia U Minh Thượng (Kiên Giang) - cho biết mực nước trong rừng đang xuống rất thấp. Rừng U Minh Thượng đã dự báo cháy rừng từ cấp III lên cấp IV. Trong khi đó, ông Tạ Vũ Linh - phó giám đốc vườn quốc gia U Minh Hạ - cho biết hiện có trên 2.000ha rừng đang ở mức báo động cháy cấp IV. Khoảng một tuần nữa sẽ có khoảng 1.000ha nằm trong mức báo động cháy cấp V.

180 cán bộ phòng chống cháy rừng của đơn vị đã cắm chốt 24/24 giờ ở giữa rừng từ hai tháng nay và không cho bất kỳ ai vào rừng ngoài những người thực hiện công vụ.

Tại vườn quốc gia Phú Quốc, trên 31.000ha rừng bị khô hạn gay gắt. Dù hiện nay chưa phải là đỉnh điểm của hạn hán nhưng toàn bộ diện tích rừng vườn quốc gia Phú Quốc đã nằm trong dự báo cháy cấp V. Ông Phạm Quang Bình - giám đốc vườn quốc gia Phú Quốc - cho biết vườn quốc gia đã nâng dự báo cháy rừng lên cấp V từ trước Tết Canh Dần. Hiện tất cả cán bộ của vườn quốc gia Phú Quốc đã cắm chốt ăn ngủ giữa rừng để phòng cháy.

Theo Chi cục Kiểm lâm An Giang, toàn tỉnh có hơn 18.000ha rừng và đất lâm nghiệp nằm trong vùng nguy cơ cao với mức báo động cháy rừng cấp V là cấp đặc biệt nguy hiểm. Trong đó các vùng trọng điểm cháy ở huyện Tịnh Biên là 2.700ha gồm rừng Trà Sư, núi Phú Cường, núi Đất, núi Nhọn, khu vực Latina và Tà Lọt thuộc núi Cấm... Còn tại huyện Tri Tôn với 4.000ha, tập trung ở khu vực núi Giài, núi Cô Tô và rừng tràm ở các xã Tân Tuyến, Tà Đãnh, Vĩnh Gia, Lương An Trà...

Dòng chảy sông Hồng đoạn dưới cầu Vĩnh Tuy chỉ còn rất hẹp phía bờ nam - Ảnh: T.Phùng Sông Hồng cạn ở mức kỷ lục mới Lúc 19g ngày 21-2, mực nước sông Hồng tại Hà Nội chỉ còn 0,1m. Đây là mực nước thấp nhất trong lịch sử sông Hồng kể từ khi có số liệu quan trắc từ năm 1902 đến nay. Bà Nguyễn Lan Châu, phó giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn trung ương, cho biết do tình trạng hiếm mưa ở miền Bắc nên nước từ thượng nguồn các sông miền Bắc tiếp tục giảm. Tình trạng này đã khiến sông Hồng ngày càng cạn hơn, xuất hiện liên tiếp các chỉ số cạn lịch sử. Trong vài ngày tới, nếu các hồ thủy điện xả nước phục vụ nông nghiệp thì mực nước sông Hồng tại Hà Nội sẽ lên mức 1,3-1,5m. Theo bà Châu, sau thời gian xả nước này, do miền Bắc vẫn chưa vào mùa mưa nên mực nước sông Hồng lại giảm xuống và có thể xuất hiện các chỉ số mực nước thấp ở mức 0,2m. Tình trạng này sẽ kéo dài đến giữa tháng 3. Do nguồn nước thượng lưu đang ở mức thấp lịch sử trong khi nhu cầu sử dụng nước hằng năm đều tăng 15-16% nên dù được cải thiện, mực nước sông Hồng có tăng thì vẫn duy trì mức tăng ở các chỉ số thấp. Vĩnh Phúc thiếu nước để cấy lúa Tại Vĩnh Phúc, ông Đặng Duy Hiển - trưởng phòng quản lý tưới tiêu Cục Thủy lợi - cho biết Vĩnh Phúc là địa phương đang chịu ảnh hưởng nặng nhất miền Bắc bởi khô hạn khi có gần 7.000ha ruộng chưa có nước để cấy lúa xuân. Theo Sở NN&PTNT Vĩnh Phúc, kế hoạch vụ xuân 2010 toàn tỉnh sẽ gieo trồng 42.000ha với tổng lượng nước phục vụ tưới cần gần 220 triệu m3 nhưng khả năng cung cấp nước không đủ, có thể thiếu 40 triệu m3 (tương đương 10.000ha). Vĩnh Phúc phải thành lập ban chỉ đạo chống hạn để xây dựng và triển khai phương án chống hạn.

Giếng nhà đã cạn sau nhiều tháng không mưa, cha con anh Tuyl (Gia Lai) dắt díu nhau ra suối để lấy nước - Ảnh: B.D. Tây nguyên khát nước Thông tin từ Chi cục Kiểm lâm Gia Lai xác nhận đến chiều 22-2, tất cả cánh rừng thuộc 17 huyện thị và TP đều được nâng mức cảnh báo cháy rừng lên cấp V. Tại địa bàn huyện Chư Sê, những cánh rừng khộp nằm dọc tuyến quốc lộ 14C xuyên Tây nguyên đang được đặt trong tình trạng cảnh giác cao độ. Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm Gia Lai, chỉ mười ngày trong tết từ 12 đến 21-2 đã ghi nhận tới 61 điểm báo cháy nhỏ xảy ra rải rác ở các huyện. Để bảo vệ rừng, trong những ngày qua hầu hết cán bộ và lực lượng quản lý bảo vệ rừng cùng các đơn vị hỗ trợ thuộc lực lượng công an phòng cháy chữa cháy và bộ đội đã được tăng cường trực chiến 24/24 giờ. Chi cục Kiểm lâm Gia Lai cũng lập ba đội kiểm lâm cơ động chuẩn bị nhân lực và phương tiện sẵn sàng ứng cứu khi có đám cháy xảy ra. Theo dự báo của Ðài Khí tượng thủy văn khu vực Tây nguyên, mùa khô năm nay khu vực Tây nguyên sẽ đối mặt với hạn hán lớn nhất so với nhiều năm trước, báo động cấp V về nguy cơ cháy rừng. Ðặc biệt khoảng tháng 3 và 4, cao điểm mùa khô Tây nguyên, có thể xảy ra đại hạn trên diện rộng.

Nhóm PV TUỒI TRẺ

>> U Minh Hạ lo cháy từng ngày
>> Cháy rừng: báo động đỏ!
>> Nhiều tỉnh thành đối mặt hạn hán khốc liệt
>> Giao thừa trên biển lửa 2.200m
>> Đã dập tắt cháy rừng ở Vườn quốc gia Hoàng Liên
>> Ngăn "giặc lửa", gần 600 người Lai Châu ăn tết giữa rừng
>> Cháy rừng tiếp tục đe dọa Vườn Quốc gia Hoàng Liên
>> Rừng Lai Châu cháy lớn, lan sang Lào Cai
>> Các chủ rừng tại Lào Cai phải trực 24/24
>> Cháy rụi khoảng 3.000 ha rừng Vườn quốc gia Hoàng Liên

(VNN) Tướng Đồng Sĩ Nguyên lên tiếng về việc một số địa phương cho người nước ngoài thuê dài hạn đất rừng đầu nguồn.

- Được biết ông đã có thư gửi các cấp lãnh đạo có thẩm quyền cảnh báo nguy cơ từ việc cho nước ngoài thuê đất rừng đầu nguồn dài hạn. Vì sao ông không đồng tình với việc này?

Ai làm gì tôi không biết nhưng tôi thấy đây là một trách nhiệm phải lên tiếng.

Đặc điểm nước ta nhỏ hơn một tỉnh của Trung Quốc, chiều ngang hẹp, chiều dài dài, độ dốc núi đổ ra biển rất gần, các cơn lũ quét nhanh ngang tiếng động, thiên tai xảy ra liên tục, môi trường ngày càng xấu đi, đặc biệt nước biển dâng mất thêm diện tích ruộng đồng bằng. Đây là một hiểm hoạ cực lớn liên quan đến an ninh nhiều mặt của quốc gia.

Ngoài chuyện chặt rừng đầu nguồn gây lũ lụt tôi còn băn khoăn ở chỗ nhiều địa điểm cho thuê có vị trí chiến lược và địa chính trị trọng yếu. Nhớ lại các thời kháng chiến, tất cả các tỉnh đều có căn cứ là các vùng rừng núi, kháng chiến chống Pháp ta có Việt Bắc, kháng chiến chống Mỹ ta có rừng Trường sơn và vùng Tây Nam Bộ. Những đất rừng đầu nguồn này đều nằm trong đất căn cứ hoặc ở vùng biên giới. Ví dụ. Nghệ An đang cho thuê ở Tương Dương, Quỳ Châu, Quỳ Hợp đây là 3 địa bàn phên dậu quốc gia. Lạng Sơn cũng vậy.

Đảng, Nhà nước ta trong thời đổi mới cần sử dụng đất cho các mục tiêu là cần thiết nhưng phải cân nhắc kỹ quy mô, địa điểm, tính từng mét đất. Triệt để không bán, không cho thuê dài hạn cho nước ngoài kinh doanh, trồng rừng nguyên liệu, địa ốc, sân gôn, sòng bạc... trong khi dân ta còn thiếu đất, thiếu nhà, thiếu việc làm.

Tuy đã muộn, nhưng ngay từ bây giờ, bất cứ cấp nào đều phải trân trọng từng tấc đất của quốc gia. Hám lợi nhất thời, vạn đại đổ vào đầu cháu chắt. Mất của cải có thể làm lại được, còn mất đất là mất hẳn.

Nhiều ý kiến phản đối, chính quyền tỉnh vẫn ký

Tướng Đồng Sĩ Nguyên. Ảnh Thu Hà

- Có ý kiến cho rằng kiến nghị của ông bắt nguồn từ việc thiếu thông tin chính xác, do đó phản ứng như vậy là có phần cực đoan?

Tôi có thông tin chứ không phải chỉ nghe nói đâu đó. Sở dĩ tôi có thông tin là do anh em ở dưới tỉnh ủy và công an họ báo lên. Ngay khi nhận được tin báo tôi đã gọi về các địa phương để hỏi lãnh đạo tỉnh cũng công nhận với tôi là có chuyện đó.

Ở một số địa phương, công an và bộ chỉ huy quân sự tỉnh đã lên tiếng ngăn cản nhưng chính quyền vẫn ký. Thậm chí, có nơi Chủ tịch tỉnh kí cho nước ngoài thuê đất rừng đầu nguồn.

Hồi anh Võ Văn Kiệt làm Phó Thủ tướng, anh Kiệt có giao cho tôi làm đặc phái viên hai việc: Một là làm sao chấm dứt được việc đốt rừng; Hai là tạm thời đình chỉ việc xuất khẩu gỗ. Anh Kiệt cho đến lúc cuối đời vẫn còn trăn trở với 2 phần việc này.

Trong một văn bản ủy quyền cho tôi, anh ghi rõ giao đồng chí Đồng Sỹ Nguyên có quyền xử lí tại trận không cần báo, gay gắt đến như thế trong việc giữ rừng giữ đất. Để cứu trợ đồng bào có thực phẩm, anh còn cho chở gạo từ phía Nam ra để người dân có sức trồng rừng.

7 năm được Đảng, Chính phủ giao phụ trách chương trình 327, tôi đã cùng với các bộ, các địa phương lặn lội khắp mọi nẻo rừng, ven biển, các đảo. Đã từng leo nhiều ngọn núi cao hàng 1000m, từ bước chân, qua ống nhòm đã thấy cảnh tàn phá rừng để làm nương rẫy, chặt phá gỗ quý để sử dụng và xuất khẩu.

Việc trồng rừng đầu nguồn là vấn đề sống còn, là sinh mệnh của người dân, không chỉ trồng rừng mà còn phải bảo vệ rừng.

Đã cho thuê hơn 300 ngàn ha rừng

- Đến nay ông đã nhận được phản hồi nào về kiến nghị của mình chưa?

Khi tôi gửi kiến nghị lên thì có nhận được điện thoại của Thủ tướng. Thủ tướng nói với tôi là đã nhận được thư và đang giao cho Bộ Nông nghiệp đi điều tra thực tế. Bộ Nông nghiệp cũng đã thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng điều tra xong và gửi lại bằng văn bản cho tôi.

- Kết quả điều tra của Bộ Nông nghiệp ra sao, thưa ông?

Bộ Nông nghiệp đồng ý với tôi việc 10 tỉnh cho nước ngoài thuê rừng đầu nguồn là sự thật. Bộ đã trực tiếp kiểm tra tại 2 tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh. Ngoài ra tổng hợp từ báo cáo của 8 tỉnh Cao Bằng, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Bình Định, Kon Tum và Bình Dương. 10 tỉnh này đã cho 10 DN nước ngoài thuê đất rừng đầu nguồn dài hạn (50 năm) trồng rừng nguyên liệu với tổng diện tích hơn 300 ngàn ha, trong đó DN từ Hongkong, Đài Loan, Trung Quốc chiếm trên 264 ngàn ha, 87% ở các tỉnh xung yếu biên giới.

"Ai làm gì tôi không biết nhưng tôi thấy đây là một trách nhiệm phải lên tiếng". Ảnh: Thu Hà

Đó là một tầm nhìn rất ngắn!

- Giới chức địa phương khi được phỏng vấn đã bác bỏ quan ngại với lý do các dự án đều đã được cân nhắc kỹ lưỡng vì lợi ích của cộng đồng dân cư. Ông nghĩ sao về lập luận này?

Nói như thế là không thuyết phục.

Ngay trong báo cáo của Bộ Nông nghiệp cũng đã xác nhận một sự thật là một số nơi đã thu hồi đất của dân (đất lâm nghiệp thực tế đã có chủ) để giao cho nước ngoài thuê.

Theo tự nhiên, dân đồng bằng phải có ruộng, người miền núi phải có rừng. Nay cho thuê hết đất rừng thì người dân sẽ mưu sinh thế nào, điều đó cần phải làm rõ. Bao nhiêu cuộc kháng chiến của ta cũng chỉ vì mục tiêu người cày có ruộng, người dân miền núi có rừng. Cách mạng thành công cũng nhờ mục tiêu đó mà người dân hướng theo.

Việc lo cho dân phải là việc đặt lên hàng đầu, trước cả việc thu ngân sách. Cứ dựa vào những lập luận như tăng thu ngân sách để có những quyết định ví dụ như cho người nước ngoài thuê dài hạn đất rừng đầu nguồn là một tầm nhìn rất ngắn!

Sao không tự hỏi vì sao các DN nước ngoài lại chọn thuê đất chủ yếu ở Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh, đặc biệt ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, nơi có trục đường 7, đường 8 sang Lào, đường đi lên Tây Nguyên? Rõ ràng đó là những tỉnh xung yếu biên giới, có những vị trí địa chiến lược mang tính cốt tử. Bản thân dân nước mình cũng đang thiếu việc làm.Và khi đã thuê được rồi thì liệu họ có sử dụng lao động là người Việt Nam hay là đưa người của họ sang?

Lấy ngay ví dụ việc cho nước ngoài thuê đất ở Đồ Sơn. Tôi đã trực tiếp đến kiểm tra, xung quanh khu vực đó, họ cho đóng những cột mốc to như cột mốc biên giới và không cho người Việt vào đó. Cận vệ của tôi tiếp cận xin vào họ cũng không cho, đến khi tôi trực tiếp xuống xe, làm căng quá mới vào được.

Việc một số địa phương nói rằng có những vị trí cho người nước ngoài thuê vì bao lâu nay vẫn để trống, nói như vậy là vô trách nhiệm, địa bàn anh quản lí mà để như thế tức là đã không làm tròn nhiệm vụ. Hồi tôi đi làm dự án 327, tôi rõ lắm, dân mình lúc nào cũng thiếu đất, muốn làm dự án còn không có mà làm, sao có đất để không được.

Kiến nghị đình chỉ ngay những dự án chưa ký

"Đất đai là thứ tài sản nhạy cảm, muôn đời, vì hiện tại và tương lai của dân tộc, hãy tính toán chặt chẽ từng tấc đất cho các mục đích cần sử dụng". Ảnh: Thu Hà

Một số tỉnh đã lỡ ký với doanh nghiệp nước ngoài cần tìm cách thuyết phục họ khoán cho đồng bào tại chỗ trồng. Đặc biệt các tỉnh thuộc vùng xung yếu biên giới, những tỉnh chưa kỷ đình chỉ ngay. Thay vào đó, huy động các doanh nghiệp trong nước đầu tư, kết hợp sử dụng một phần vốn chương trình 5 triệu ha rừng để thực hiện.

Các tỉnh chỉ đạo các huyện, các lâm trường lập ra bộ phận chuyên trách. Trong vòng một năm, chính thức giao khoán đất, khoán rừng cho từng hộ. Trong bản, trong xã cấp sổ đỏ quyền sở hữu sử dụng đất rừng vào mục đích trồng rừng phòng hộ kết hợp rừng kinh tế.

Từ đây, tôi đề nghị mở rộng chương trình xoá đói giảm nghèo ở miền núi thành chương trình làm giàu cho đồng bào miền núi, kết hợp bố trí tái định cư của các công trình. Điều kiện làm giàu ở miền núi tốt hơn ở đồng bằng.

Đất đai là thứ tài sản nhạy cảm, muôn đời, vì hiện tại và tương lai của dân tộc, hãy tính toán chặt chẽ từng tấc đất cho các mục đích cần sử dụng.

U Minh Hạ nâng mức báo động cháy cấp 5

TTO - Sáng ngày 25-2, ông Nguyễn Văn Thế - giám đốc Vườn quốc gia U Minh Hạ - cho biết đã chính thức nâng cấp báo động cháy rừng lên cấp 5 - cấp cực kỳ nguy hiểm - tại khu vực đặc dụng Vồ Dơi và khu rừng đang phục hồi trên diện tích hơn 1.000ha.

Cán bộ quản lý, bảo vệ rừng đang kiểm tra mức độ báo cháy trong lõi rừng đặc dụng ở U Minh Hạ

Nguyên tắc "nội bất xuất, ngoại bất nhập" được triển khai đến từng trạm, chốt canh lửa để cán bộ làm công tác bảo vệ, quản lý rừng thực hiện nghiêm ngặt.

Đường vào Vườn quốc gia U Minh Hạ cũng được dựng biển thông báo tạm dừng đón khách tham quan; trái cây trong rừng chỉ có người được giao khoán mới được phép vào thu hoạch nhưng rất hạn chế.

Do phải túc trực 24/24 nên ngoài công việc canh lửa, tất cả cán bộ của các trạm, chốt phải tự trồng rau cải, bầu bí và giăng lưới, đặt lọp bắt cá cải thiện cuộc sống thiếu thốn rất nhiều giữa rừng.

Một cán bộ giữ rừng đang canh lửa ở khu đặc dụng Vồ Dơi

Dây choại trên thân tràm đã vàng khô nên sáng 25-2 trên 1.000ha rừng ở U Minh Hạ được nâng mức báo động cháy lên cấp 5 - cấp cực kỳ nguy hiểm

Ngay trong sáng 25-2, phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Dương Tiến Dũng đã chính thức thông báo bồi dưỡng thêm cho cán bộ canh lửa U Minh Hạ mỗi người 200.000 đồng. Hiện danh sách đang được cập nhật với khoảng 300 người được hưởng chế độ này.

Tin, ảnh: DUY KHANG

Việt Nam nằm trong 11 quốc gia ảnh hưởng thay đổi khí hậu nặng nhất

TTO - Trong ngày khai mạc hội nghị thượng đỉnh về khí hậu tại Copenhaghen (Đan Mạch) hôm 7-12, các nhà khoa học đã đưa ra danh sách 11 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trên thế giới từ tình trạng thay đổi khí hậu, trong đó có Việt Nam.

Nước dâng tới thắt lưng, một số người dùng thuyền nhỏ để di chuyển trong đợt lụt đầu tháng 11 ở huyện Diên Khánh, Khánh Hòa  - Ảnh: Quang Phương

Theo công bố các chuyên gia tại Copenhaghen, Việt Nam là một trong 11 quốc gia chịu ảnh hưởng lớn của hiện tượng nóng lên toàn cầu và những hệ quả của nó. Điều này được thể hiện rõ khi thời tiết bất thường, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với nước ta những năm gần đây như: lũ lụt ở các tỉnh miền Trung và Tây nguyên, hạn hán ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng...

Dưới đây là 11 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất bởi thay đổi khí hậu:

Tuvalu: Quốc đảo nhỏ bé vùng Thái Bình Dương này được tạo thành từ 9 đảo san hô vòng. Gần đây quốc gia này đã bị nước biển nhấn chìm một mét đất xung quanh chu vi của đảo lớn nhất và có nguy cơ bị mất thêm đất do nước biển dâng cao, đe dọa đến cuộc sống của 12.000 cư dân - Ảnh: Reuters

Maldives: Quốc đảo vùng Ấn Độ Dương cũng đang chịu mối đe dọa của mực nước biển dâng cao. Nội các Maldives mới đây có cuộc họp đặc biệt dưới đáy biển nhằm nâng cao nhận thức về mối đe dọa do biến đổi khí hậu. Theo tính toán của các nhà nghiên cứu, với mức độ nước biển dâng hiện nay thì đến năm 2100, toàn bộ Maldives sẽ bị nhấn chìm - Ảnh: Reuters

Kiribati: Tại nhiều khu vực của quốc đảo Thái Bình Dương này, người dân địa phương đã phải chuyển nơi sinh sống do đất đai bị xói mòn. Mùa màng và nguồn nước ngọt tại Kiribati cũng đang bị nước biển đe dọa - Ảnh: Reuters

Tanzania: Bằng chứng về tác động của biến đổi khí hậu một cách rõ nhất tại quốc gia châu phi này là việc khoảng 80% băng vĩnh cửu trên đỉnh núi Kilimanjaro đã bị tan chảy trong vòng 50 năm qua - Ảnh: PA

Barbados: Cũng như nhiều khu vực khác trên thế giới như Maldives, Sri Lanka, Kenya, Tanzania và quần đảo Seychelles, quốc đảo vùng Carribe Barbados cũng đang đối mặt với hiện tượng các bãi san hô lớn bị tàn phá do biến đổi khí hậu - Ảnh: Reuters

Bangladesh: Theo tính toán của các nhà khoa học, tới năm 2050 sẽ có khoảng 20 triệu người ở Bangladesh phải di chuyển chỗ ở do biến đổi khí hậu. Mỗi mét nước biển dâng cao sẽ nhấn chìm khoảng 30% lãnh thổ quốc gia Nam Á này và khiến khoảng 40 triệu người mất mùa màng và gia súc - Ảnh: EPA

Nepal: Hiệu ứng của biến đổi khí hậu tại Nepal là việc các khối băng vĩnh cửu trên dãy Himalaya đang dần tan chảy và việc nước này đối mặt với hàng loạt thiên tai khắc nghiệt như lũ lụt, lở đất và hạn hán, gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp - Ảnh: Getty Images

Bhutan: Quốc gia láng giềng của Nepal nằm bên dãy Himalaya cũng đối mặt với những mối đe dọa tương tự do biến đổi khí hậu - Ảnh: Bloomberg

Việt Nam: Biến đối khí hậu đang từng ngày gây tác động lên Việt Nam với việc số lượng những trận lũ lụt, hạn hán và bão mạnh hàng năm tăng nhanh. Mỗi năm thiên tai do biến đổi khí hậu khiến Việt Nam tổn thất hàng trăm nhân mạng và hàng chục triệu USD  - Ảnh: Getty Images

Kenya: Quốc gia châu Phi này phải đối mặt với nạn hạn hán liên miên gây ra tình trạng thiếu hụt nước sinh hoạt nghiêm trọng tại thủ đô Nairobi. Bên cạnh đó là sự thiếu hụt về điện, lương thực và gia súc chết hàng loạt ở nhiều nơi tại Kenya do khô hạn - Ảnh: Getty Images

HỒNG QUANG (Theo Telegraph)

Giao Đất rừng ngập mặn Cà Mau: Hợp thức hóa sự đã rồi

21-10-2009 23:36:32 GMT +7

Sáng 21-10, đoàn giám sát của HĐND tỉnh Cà Mau đã làm việc với Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển. Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Lê Huỳnh Kỳ cho biết kết quả giám sát sẽ được báo cáo lãnh đạo Tỉnh ủy, Thường trực HĐND và UBND tỉnh.

Trao đổi với PV, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển Lê Hoàng Vũ cho biết việc cho thuê đất rừng có hợp đồng giữa công ty và người thuê. Riêng việc tỉa thưa cây rừng, công ty làm đúng phương án được Bộ NN&PTNT quy định và được Chi cục Lâm nghiệp tỉnh kiểm tra, cho ý kiến. Tổng diện tích tỉa thưa là 153 ha tại Tiểu khu 130, Phân trường Tam Giang 3.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Niềm, Phó Chủ tịch xã Tam Giang (huyện Năm Căn), thì sản lượng thiết kế tỉa thưa rừng được khai thấp hơn nhiều so với sản lượng thực tế, chênh lệch từ 60% đến 80%. Một dẫn chứng cụ thể là trường hợp hộ ông Trần Văn Chông (ở ấp Kinh 17, xã Tam Giang), theo thiết kế khai thác được ăn chia 25 triệu đồng nhưng lâm trường bán đấu giá được 90 triệu đồng.

Về tình trạng những cánh rừng đước chết đứng mà báo nêu, công ty cho biết đã báo cáo cơ quan chức năng và lập tờ trình xin khai thác tận thu lâm sản và trồng lại cây ở khu vực rừng có cây chết. Tuy nhiên, theo ông Lương Tấn Lực, Trưởng Ban nhân dân ấp Nhà Luận - khu vực có cây chết - thì đước chết là do "bí nước", nước mặn không vào được. Khi mưa lớn, phèn từ lòng đất trào nên gây chết cây. Còn theo biên bản kiểm tra của Chi cục Kiểm lâm Cà Mau lập ngày 27-8-2009 thì "do cây chết đã lâu, chúng tôi không thể xác định nguyên nhân".

Về tình trạng giao khoán kiểu "phát canh thu tô" mà Pháp Luật TP.HCM nêu, công ty cho biết đã giao khoán theo Nghị định 135 cho hơn 2.600 hộ với diện tích gần 21.000 ha. Ông Lê Hoàng Vũ cho rằng Pháp Luật TP.HCM nói công ty cấp đất không không qua ai là không đúng, vì hồ sơ cấp đất có chữ ký của công ty, người nhận đất và UBND xã Tam Giang. Trong khi đó, ông Hồ Quốc Trị, Phó Chủ tịch xã Tam Giang, cho rằng việc xã ký vào hồ sơ chỉ là hợp thức hóa sự đã rồi, vì việc cấp đất đã hoàn tất trước đó mà không hề qua một hội đồng xét duyệt nào.

Việc cán bộ công ty nhận khoán sau đó cho thuê kiếm lời mà Báo đã nêu, ông Lê Hoàng Vũ cho biết công ty đã giao khoán đất nuôi trồng thủy sản cho 48 hộ với tổng diện tích hơn 2.200 ha. Việc các hộ cho thuê lại, công ty chưa phát hiện. Ông Vũ cho biết sẽ kiểm tra việc này.

Bản giải trình nhiều nghi vấn

23-10-2009 23:36:09 GMT +7

Ngày 20-10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Xuân Hồng cũng vừa ký văn bản giao Sở NN&PTNT, Sở TN&MT, Chi cục Kiểm lâm, Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển. Công văn yêu cầu kiểm tra, làm rõ nội dung Pháp Luật TP.HCM đã nêu, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 30-10.

Thông tin từ HĐND và UBND tỉnh Cà Mau cho biết Ban giám đốc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển và cá nhân phó giám đốc công ty Chung Duy Lép đã gửi báo cáo giải trình các nội dung Pháp Luật TP.HCM đã nêu. Về "bán cây lấy chênh lệch", báo cáo cho rằng "Công ty bán giá lâm sản đúng theo bảng giá niêm yết, không thu thêm tiền ngoài hóa đơn xuất kho, đồng thời cũng không xuất dư khối lượng theo hóa đơn xuất kho".

Tuy nhiên, theo đơn tố cáo của bà Dương Thị Hết (ấp Lung Ranh, xã Định Thành A, huyện Đông Hải, Bạc Liêu) thì công ty đã nhiều lần xuất củi, gỗ dư khối lượng cho những người đã tranh mua với bà.

Theo ông Lê VH, Phó Chi cục Kiểm lâm Cà Mau, đã có nhiều trường hợp kiểm tra phát hiện các đơn vị trực thuộc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển vi phạm xuất dư khối lượng củi, gỗ, tịch thu và xử phạt hơn 32 triệu đồng.

Về "tỉa thưa cây chính phẩm", báo cáo cho rằng đã thực hiện đúng thiết kế quy trình kỹ thuật, được cơ quan chức năng kiểm tra có ý kiến đánh giá. Nhưng thực tế nhiều trường hợp sau khi có thiết kế tỉa thưa, người giữ rừng xin tự khai thác thì sản lượng cao hơn sản lượng thiết kế gấp nhiều lần. Tại khu vực ấp Kênh 17 (xã Tam Giang, huyện Năm Căn), theo thiết kế khai thác tại phần đất của ông Huỳnh Minh Trung được ăn chia 30 triệu đồng, ông xin nhận lại tự khai thác và bán đấu giá cho thương lái thu 130 triệu đồng. Tương tự, cũng tại khu vực trên, trên phần đất của bà Tô Tuyết Sương, giá trị lâm sản thiết kế được ăn chia 25 triệu đồng nhưng bà tự khai thác bán được 120 triệu đồng; đất rừng của bà Lý Hồng Thu quản lý, phần thiết kế lâm sản được ăn chia 21 triệu đồng, tự khai thác bán được 90 triệu đồng...

Cà Mau kiểm tra việc khai thác rừng ngập mặn - HUỲNH LỘC
Một nơi tập kết củi và gỗ vừa được khai thác tại khu rừng giống 100 ha thuộc Phân trường Tam Giang 3. (Ảnh chụp trưa 9-10) Ảnh: HUỲNH LỘC

(PL)- Thường trực HĐND tỉnh Cà Mau sẽ giám sát tình hình quản lý rừng, do chủ tịch HĐND tỉnh trực tiếp chỉ đạo.

Ngay trong thời gian Pháp Luật TP.HCM đăng loạt bài điều tra "Những bất cập trong quản lý rừng Cà Mau" phản ánh tình hình quản lý rừng ngập mặn kém hiệu quả, Thanh tra tỉnh Cà Mau đã tiến hành kiểm tra tình hình khai thác và quản lý rừng ở tỉnh này.

Ngày 14-10, đoàn đã kiểm tra tình hình khai thác rừng ở Tiểu khu 139 thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ Tam Giang 1 (xã Tam Giang Đông, huyện Năm Căn). Ghi nhận ban đầu là nhiều khoảnh rừng được Công ty lâm nghiệp lập kế hoạch khai thác trắng, thiết kế sản lượng khai thác thấp hơn 2-3 lần sản lượng khai thác thực tế.

Qua kiểm tra các hộ Nguyễn Thị Thu Hà, Võ Thành Đồng, Phạm Văn Chiểu, Võ Việt Hải, Lê Văn Phương (ấp Mai Vinh, xã Tam Giang Đông) trong diện tích giao đất, giao rừng tại Tiểu khu 139, sản lượng lâm sản thực tế thu được cao hơn hàng chục lần sản lượng thiết kế khai thác trắng. Như trường hợp hộ bà Nguyễn Thị Thu Hà, theo thiết kế của Công ty lâm nghiệp, sản lượng lâm sản sau khi khai thác trắng là 26 xte nhưng thực tế sản lượng thu được đến hơn 400 xte và 5 m³ gỗ đước.

Sáng 15-10, ông Lê Huỳnh Kỳ, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Cà Mau, cho biết ông vừa ra quyết định thành lập đoàn giám sát tình hình quản lý rừng Cà Mau do Chủ tịch HĐND tỉnh Lê Hồng My làm trưởng đoàn. Thành phần đoàn giám sát gồm có thường trực và các ban HĐND tỉnh, UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau. Đoàn sẽ tiến hành công tác giám sát bắt đầu từ ngày 21-10 tại huyện Năm Căn.

Có cái gì đó trong vòng luẫn quẩn trong cung cách quản lý ngành Lâm nghiệp cả nước nói chung và của tỉnh Cà Mau nói riêng. Tác giả  Đặng Huỳng Lộc - người con của đất Cà Mau sẽ lý giải với chúng ta một số vấn đề.

 Xin trân trọng cảm ơn ĐHL và các bạn để chúng ta góp một ít gì đó cho rừng thêm xanh!

(PL)- Ban giám đốc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển có toàn quyền quản lý và sử dụng đất rừng mà không cần phải thông qua bất kỳ ai.

Trên hai số báo trước, chúng tôi đã đề cập nguy cơ mất rừng. Số báo này sẽ tiếp tục đề cập những bất cập về hiệu quả của chính sách giữ rừng, kinh doanh và phát triển rừng ở Cà Mau.

Rừng ngập mặn Cà Mau hiện được quản lý dưới hai hình thức. Ban quản lý rừng phòng hộ quản lý rừng phòng hộ ven biển, ven sông và một phần đất rừng sản xuất đã giao đất, giao rừng cho dân, chi phí hoạt động được ngân sách nhà nước cấp. Còn lại, đất rừng sản xuất kinh doanh nằm dưới sự quản lý của Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển. Theo đánh giá của người dân địa phương, đây thực sự là những "ông vua một cõi".

"Đặc quyền" được giao như thế nào?

Tháng 8-2007, tỉnh Cà Mau quy hoạch quản lý lại rừng theo Nghị định 200. Từ đó, sắp xếp lại 30 lâm ngư trường quản lý gần 140 ngàn hecta đất rừng cho tám công ty lâm nghiệp, năm công ty quản lý rừng tràm, ba công ty quản lý rừng ngập mặn. Theo sự sắp xếp này, tám công ty lâm nghiệp vừa được hình thành chỉ còn quản lý hơn 108 ngàn hecta đất lâm nghiệp với 96,3 ngàn hecta đất có rừng (trong đó đất rừng phòng hộ hơn 26,13 ngàn hecta; đất rừng đặc dụng hơn 17,83 ngàn hecta; đất rừng sản xuất hơn 64 ngàn hecta). Tính ra, tỉnh Cà Mau mất đi khoảng 31 ngàn hecta diện tích đất rừng bị cho là nghèo kiệt, giao về cho địa phương chia đất cho dân sử dụng với mục đích khác.

Gần một năm sau đó, đầu tháng 5-2008, Cà Mau hợp nhất năm công ty rừng tràm thành một công ty và ba công ty rừng đước thành một công ty. Ngay sau đó tỉnh sát nhập hai công ty này thành hai công ty TNHH một thành viên là Công ty Lâm nghiệp U Minh Hạ và Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển, chính thức đi vào hoạt động vào cuối tháng 5-2008. Về hình thức, đây là hai công ty một thành viên nhưng về quy mô Công ty Lâm nghiệp U Minh Hạ quản lý năm công ty lâm nghiệp rừng tràm trước đây. Tương tự, Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển quản lý bốn công ty lâm nghiệp rừng ngập mặn cũ. Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển sau khi hình thành được cấp sổ đỏ toàn bộ diện tích đất rừng, toàn quyền quản lý tách khỏi quản lý nhà nước trong lĩnh vực quản lý đất đai. Công ty hầu như không sản xuất gì, nguồn thu chủ yếu từ việc lập kế hoạch khai thác cây rừng và giao khoán đất. Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển đã tạo ra những đặc quyền.

"Đại gia" đất công ty

Một góc vuông nuôi tôm rộng hơn 20 ha với những kênh xáng rộng hơn 10 m tại rừng phòng hộ Bực Lỡ của ông Huỳnh Văn Xê, Trưởng Ban quản lý rừng phòng hộ Kiến Vàng. Ảnh: HUỲNH LỘC

Chúng tôi đến khu rừng sản xuất phân trường Tam Giang 3, ở đây có năm vuông nuôi tôm của năm cán bộ công ty tự cấp cho nhau tại khu vực kênh Bỏ Bầu, trong đó có phần đất của một tiểu khu trưởng. Khu đất bên cạnh 8 ha, khu vực này trước đây là đất "tự túc" của Công ty Lâm nghiệp Tam Giang 3, nay đã biến thành đất riêng của em ruột ông Phó Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển Chung Duy Lép. Khi còn là phó giám đốc Công ty Lâm nghiệp Tam Giang 1, ông Lép từng tự cấp cho mình ba vuông nuôi tôm ở Tiểu khu 134 và 137 rộng khoảng 30 ha và một vuông tôm 12 ha ở khu rừng phòng hộ Bực Lỡ, đã chuyển nhượng thu lợi trên 300 triệu đồng. Khi về làm giám đốc Công ty Lâm trường Tam Giang 3, ông Lép lại tự cấp thêm cho mình vuông tôm ở Kênh 17 rồi cũng lại sang bán. Tháng 5-2008, ngay sau khi về làm phó giám đốc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển vừa được thành lập, ông Lép lại khai phá trắng 6 ha rừng ngay bên cạnh Phân trường Tam Giang 3 thuộc Tiểu khu 131, rồi tự cấp cho mình. Hầu hết cán bộ trong Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển đều có đất nuôi tôm mà không qua một quy trình xét duyệt nào, nhiều người đã có một phần đất nuôi tôm lại tìm chọn thêm một phần đất khác.

Nhiều cánh rừng bị chuyển mục đích

Tại tuyến sông Bồ Đề thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ Tam Giang 1, có 19 hộ đã bị cắt hơn 100 ha trong phần đất đã giao đất, giao rừng thuộc khu vực rừng phòng hộ Bực Lỡ (xã Tam Giang Đông, huyện Năm Căn) để thực hiện dự án khôi phục rừng ngập mặn của chính phủ Hà Lan và chính phủ Việt Nam hợp tác.

Tấm bảng dự án khôi phục rừng ngập mặn của Chính phủ Việt Nam - Chính phủ Vương quốc Hà Lan vẫn còn nhưng đất đai đã vào tay các lãnh đạo ngành lâm nghiệp. Ảnh: HUỲNH LỘC

Khi dự án không thực hiện, hơn 100 ha đất rừng ở khu vực này đã trở thành đất riêng của các lãnh đạo lâm trường gồm Huỳnh Đắc Nhẫn (hiện là giám đốc Ban quản lý rừng phòng hộ Tam Giang 1), Chung Duy Lép (hiện phó giám đốc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển), Lâm Ngọc Đồi (đội trưởng Đội quản lý rừng phòng hộ Tam Giang 1), Huỳnh Văn Xê (nguyên phó giám đốc Tam Giang 1, hiện trưởng Ban quản lý rừng phòng hộ Kiến Vàng). Hầu hết trong số này đã chuyển nhượng tổng giá trị hơn một tỷ đồng. Đầu tháng 10, khi chúng tôi đến khu vực này vẫn còn tấm bảng xây bằng bê-tông ghi dòng chữ: Chính phủ Việt Nam - Chính phủ Vương quốc Hà Lan; dự án khôi phục rừng ngập mặn đồng bằng sông Cửu long; Cấm: Săn bắt chim thú, chặt cây bất hợp pháp...

Ở Phân trường Tam Giang 3, khu đất rừng giống 100 ha với bốn ô rừng nằm ở ngã tư kênh Nhà Luận-kênh 2.000 cũng đã biến thành đất giao khoán, tại Tiểu khu 130 thuộc phân trường này có khu rừng sinh thái nghiên cứu khoa học hơn 200 ha, khi chúng tôi đến khu vực này đã được bao đê với năm cống xổ tôm. Ngay phần đất hơn 13 ha đã giao đất, giao rừng cho hộ ông Lưu Tấn Lực, nguyên chủ tịch UBND xã Tam Giang từ hơn 10 năm nay cũng bị công ty lâm nghiệp lấy lại giao khoán cho... chính gia đình ông. Từ khi hình thành công ty lâm nghiệp, trên phần đất lâm nghiệp người dân không có bất kỳ một quyền lợi gì, người dân không đất ở cất một căn nhà nhỏ để ở cũng phải thuê đất, người dân không có quyền và lợi ích gì trên đất lâm phần.

(PL)- Nhiều cán bộ nhận đất rồi cho thuê kiếm lời. Nguy cơ rừng bị băm nát bởi đìa tôm.

   Nhìn chung, đối với rừng Cà Mau có hai "cơ chế" khoán phổ biến là khoán đất trồng rừng theo tỷ lệ "phổ thông" là 7/3, nghĩa là bảy phần đất trồng rừng, ba phần đất sản xuất và khoán đất thu tiền.

Đa dạng "cơ chế" khoán

Ở rừng đước Năm Căn do Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển quản lý, "cơ chế" khoán khá đa dạng. Đối với việc khoán đất, cứ mỗi hecta "đất trắng" sau khi khai thác sạch cây rừng thì người nhận khoán mỗi năm phải nộp cho công ty một triệu đồng.

Đối với diện tích nhận khoán đất trồng rừng cũng nhiều loại. Nếu người nhận khoán dưới 5 ha thì tỷ lệ là 5/5, nghĩa là 50% diện tích trồng rừng và 50% diện tích được phép nuôi tôm; trên 5 ha thì tỷ lệ là 6/4 và từ 10 ha trở lên thì tỷ lệ là 7/3. Đặc biệt, dưới 2 ha thì không có tỷ lệ nào, cứ thoải mái mà đào... đầm nuôi tôm. Mặc dù vậy, những quy định tỷ lệ trên khó thực hiện đối với những hộ có diện tích nhỏ, bởi việc trồng rừng thực tế được ăn chia rất thấp, tình trạng phổ biến vẫn là việc dành diện tích nhận khoán nuôi tôm là chính.

Nhiều năm qua, chủ trương "con tôm ôm cây đước" không mang lại hiệu quả. Mới đây, tỉnh Cà Mau có chủ trương khá "thoáng" trong việc khoán đất nuôi tôm kết hợp trồng rừng là việc tách diện tích nuôi tôm ra khỏi rừng. Với chủ trương này, lập tức nhiều diện tích lâm phần dành để nuôi tôm đã biến thành đầm cắt nát ruột rừng.

Kinh doanh hay phát canh thu tô?

Tại phân trường Tam Giang 3 thuộc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển, toàn bộ diện tích lâm phần chỉ có một tuyến dân cư cập sông Đầm Chim vài chục hộ là được nhận giao đất, giao rừng, còn lại tất cả đều nhận khoán theo hình thức phát canh thu tô. Để "tăng diện tích" đất giao khoán, nhiều phân trường, tiểu khu thuộc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển đã không ngần ngại cắt bớt diện tích đã giao đất, giao rừng cho dân để giao khoán cho người khác. Tại tuyến dân cư nhận đất, nhận rừng giáp sông Đầm Chim thuộc tiểu khu 131 là một điển hình. Để có thêm diện tích giao khoán theo tuyến kênh Chà Là, nhiều hộ dân thuộc tiểu khu 131 đã bị cắt mất phần hậu đất.

Chúng tôi đã liên hệ một số cơ quan chức năng của tỉnh Cà Mau nhưng chưa có thống kê chính thức nào về số tiền thu được từ giao khoán đất rừng ngập mặn vào ngân sách nhà nước là bao nhiêu. Thực tế thì đất lâm phần rừng đước đã bị khoán nát.

Kênh xáng rộng được đào trong những vuông tôm giao khoán theo hình thức phát canh thu tô đè bẹp một phần cánh rừng đang khép tán. Ảnh: H.LỘC

Tại phân trường Tam Giang 3, hỏi hộ nuôi tôm nào cũng được trả lời là nhận đất khoán mỗi hecta một năm phải nộp một triệu đồng. Tại kênh Sọ Đầu, chúng tôi ngạc nhiên trước một vuông nuôi tôm mút tầm mắt. Đó là vuông tôm của ông Đức từ Cả Bẹ (xã Nguyễn Huân, huyện Đầm Dơi) đến đây nhận khoán diện tích đến 80 ha, mỗi năm nộp tiền nhận khoán đất cho Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển đến 80 triệu đồng.

Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cà Mau, ở khu vực rừng ngập mặn có khoảng 15.800 hộ nhận khoán sản xuất với diện tích trên 70 ngàn ha, quy mô sản xuất rất đa dạng, có khoảng 35% số hộ có quy mô diện tích dưới 3 ha nhưng có những hộ diện tích được giao khoán từ 10 ha đến vài chục ha.

Cán bộ nhận khoán để cho thuê, kiếm lời

Việc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển thực hiện giao khoán đất lâm phần để thu tiền đã diễn ra tình trạng nhận khoán rồi khoán lại. Điều đáng nói là hầu hết những người này lại là những quan chức nhà nước cấp xã, huyện, tỉnh. Đến phân trường Tam Giang 3 hỏi người dân về "đất vua", bạn sẽ được chỉ ngay đến kênh Chà Là. Ở đó có cả phần đất của hai vị cán bộ cấp tỉnh... Những vị này nhận khoán của Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển mỗi phần 10 ha, mỗi năm nộp cho công ty 10 triệu đồng và khoán lại cho người khác với giá gấp đôi, gấp ba. Ở tuyến kênh Ba Tán, chúng tôi gặp anh Lê Việt Triều - nguyên Bí thư xã ủy Tam Giang. Anh Triều nhận khoán lại phần đất của một quan chức cấp tỉnh với giá mỗi năm 30 triệu đồng, 10 triệu đồng nộp cho Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển, 20 triệu đồng nộp cho... chủ đất nhận khoán.

(PL)- Hàng trăm hecta rừng đước thuộc Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển bỗng dưng chết đứng do bị khô nước.

Năm 2007, tỉnh Cà Mau quy hoạch lại hiện trạng quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp với tổng diện tích hơn 168 ngàn hecta. Trong đó, rừng đặc dụng gần 24,6 ngàn hecta, rừng phòng hộ ven biển khoảng 40 ngàn hecta và rừng sản xuất hơn 103,4 ngàn hecta, bao gồm cả rừng đước Năm Căn và rừng tràm U Minh Hạ.

Tỉnh này đã thành lập Công ty Lâm nghiệp U Minh để quản lý rừng tràm từ việc sát nhập các lâm ngư trường U Minh. Khu vực rừng đước của bốn công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển, Tam Giang 3, Lâm trường184 và 13-12 được sát nhập thành Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển.

Tỉa thưa cây chính phẩm

Ngày 7-10, PV đến Phân trường Tam Giang 3. Ngay tại quán cà phê cạnh "Lâm trường bộ", một phụ nữ "cò cây" săn đón: "Anh muốn mua cây phải không? Có kẹt gì em giúp!". Tôi nói muốn tìm mua đòn tay hay cột đước hoặc than đước cũng được. Chị này nói: "Đòn tay thì có chứ cột đước làm gì còn cây lớn. Muốn đòn tay anh phải về Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển mua phiếu. Mỗi phiếu một ghe khoảng 100 m3, chi năm triệu đồng. Giá cây 890 ngàn đồng/m3, thanh toán tại công ty. Khi đến nhận gỗ tại tiểu khu, anh chi thêm 220 ngàn đồng/m3, công khai thác. Phiếu 100 khối nhưng em sẽ giúp ông anh nhận 130 khối. 30 khối ngoài phiếu được tính giá khác nhưng ông anh phải chịu tiền "nộp bãi"...".

Khi PV hỏi mua củi đước, chị nói ngay: "Củi đước là cây khô, tính bằng stere, hiện đang khai thác, chưa có hàng". Khi tôi bảo muốn xem quy cách củi đước, chị bảo: "Đang khai thác rầm rầm mấy chục hecta ở Tiểu khu 130, toàn cây bị chết khô, anh vô đó mà coi".

PV đến vàm Nhà Luận đổ ra sông Đầm Chim (xã Tam Giang, huyện Năm Căn), nơi Tiểu khu 130 đặt trụ sở. Những đống cây đước suôn óng nhìn mút tầm mắt chất giăng giăng, đầy ắp la liệt bên cạnh trụ sở tiểu khu vừa được "tỉa thưa" từ những phần đất vuông nuôi tôm giao khoán. Nói là "tỉa thưa" cho rừng phát triển nhưng những đống cây toàn một loại cây chính phẩm, độ lớn rất đồng đều, dài cùng cỡ 4,5 m.

Có dấu hiệu đước bị bức tử

Tại Tiểu khu 130, nhiều khoảnh rừng cây đước trưởng thành đã bị "chết đứng". Cách trụ sở Tiểu khu 130 không xa là khu vực khai thác củi với tiếng máy cưa rít vang rừng. Điểm khai thác củi đước rộng khoảng 20 hecta với những cây đước chết đứng như thế

Tôi hỏi một thợ rừng vì sao cây đước bị chết, ông này trả lời: "Vậy mà cũng hỏi? Bí nước thì đước chết chứ sao!". Họ cho biết cánh rừng chết nằm trong phần đất nhận khoán 25 hecta của ông Huỳnh An Hòa thuộc ấp Nhà Luận, xã Tam Giang, huyện Năm Căn. Ông Hòa nhận khoán phần đất này của Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển, mỗi năm nộp 20 triệu đồng.

Những đống cây đước chính phẩm vừa được "tỉa thưa" được tập kết chờ lên ghe. (Ảnh chụp tại Tiểu khu 130 thuộc Phân trường Tam Giang 3 của Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển ngày 7-10) Ảnh: HUỲNH LỘC

Khi tôi hỏi nguyên nhân rừng chết hàng loạt với diện tích lớn có phải là do người nhận khoán đất nuôi tôm bí nước, một thợ rừng nói: "Làm sao dám chú, người nhận khoán đất nuôi tôm để mất một cây đước là bị Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển phạt 100 ngàn đồng và có khi còn bị thu hồi đất dù đã đóng đủ tiền nộp khoán!". Theo đó, việc bí nước hay xổ nước vào đất trồng rừng Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển mới có quyền thực hiện.

Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển hiện giao khoán cho hàng ngàn hộ dân trên khắp diện tích đất lâm phần theo hình thức phát canh thu tô một triệu đồng mỗi hecta, thời gian giao khoán năm năm. Sau thời gian này, khi rừng khép tán thì phải giảm mức thu tiền khoán đất, nếu rừng chưa khép tán thì mức khoán vẫn giữ nguyên. Một người thợ rừng bức xúc: "Đối với rừng đước, công ty lâm nghiệp toàn quyền sanh sát. Bí nước diệt rừng vừa tận thu được củi đước, vừa có thêm đất giao khoán để thu được tiền khoán đất mà không bị tội tình gì thì thử hỏi dại gì không làm!".

Có phải chăng vì vậy mà ở Tiểu khu 130 có nhiều cánh rừng bị bức tử?

Rung xanh yeu thuong (Huy Cuong) - Hong Nhung.MP3

Bạn với nó, là con cá chiên khổng lồ - được mệnh danh là báu vật sông ngòi miền Bắc Việt Nam, được bảo vệ bằng nhiều văn bản pháp quy của nhà nước - đã bị giết vô tư. Bộ lòng của nó được bán với giá đắt đỏ, là "thứ thời trân" mà thực khách ham mê truy lùng để thưởng thức!

Hậu bão số 9 : Lộc rừng hay gỗ lâm tặc ?

TPO - Tại khu vực cầu Quảng Huế, cả bãi bồi ven sông Vu Gia đoạn qua hai xã Đại Cường, Đại Hoà như một công trường. Hàng nghìn người cùng máy cắt, cưa, xe tải...tranh nhau nhặt vớt củi, gỗ. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại cầu Diên Bình (Đăk Tô, KonTum).

Hàng nghìn người dân tập trung lấy gỗ, củi dưới chân cầu Quảng Huế

Bất chấp nguy hiểm

Mấy ngày nay, hàng nghìn người dân các xã  Đại Cường, Đại Hoà... huyện Đại Lộc (Quảng Nam) đổ xô ra phía chân cầu Quảng Huế, tranh giành củi, gỗ giữa dòng nước lũ vẫn còn chảy mạnh trên sông Vu Gia. Một thanh niên đã bị mất tích.

Theo UBND xã Đại Hoà: gỗ, củi ùn ùn theo nước lũ chảy về ngay sau những ngày mưa bão bị mắc kẹt ở phía chân cầu Quảng Huế, không chảy được đã tập kết thành một khối lượng lớn, người dân đến vớt ba bốn ngày nay vẫn không hết.

Ông Trần Văn Thu (55 tuổi), người dân xã Đại Hoà cho biết: Chưa năm nào nước lũ lại lớn như năm nay và cũng chưa có lần nào người dân lại tha hồ nhặt "lộc rừng" chảy về như thế. Gỗ, củi từ thượng nguồn chảy về tập trung thành một dãy dài đến cả cây số dọc hai bên sông, trong số đó, đầy rẫy các khúc, thân gỗ đường kính cả mét.

Kìn kìn gỗ, củi về nhà sau lũ . Trong ảnh: gỗ rừng được người dân xã Đại Cường (Đại Lộc, Quảng Nam) vớt từ sông Vu Gia - Ảnh: Nguyễn Huy

Người già, phụ nữ và cả trẻ em thi nhau nhặt nhạnh gỗ. "Củi, gỗ nhiều vô số, chỉ cần nhặt một ngày là có thể dùng đốt cả năm chưa hết. Chúng tôi đưa về phơi khô sau đó sẽ đem bán lại" - bà Nguyễn Thị Hương (42 tuổi, Đại Cường) chỉ tay về phía đống củi chất cao gần bằng đầu người cho biết.

Bất chấp nguy hiểm và sự ngăn cản của các lực lượng chức năng, không ít người dân còn nhoài mình ra giữa dòng nước xiết để kéo gỗ vào bờ: "Gỗ trên bờ bị người ta tranh nhau lấy gần hết rồi, muốn lấy được nhiều phải ra sông" - anh Dũng nói sau khi vật lộn với khúc gỗ to gần bằng người giữa dòng nước.

Trước đó, ngày 2/10, đã có một trường hợp bị mất tích tại đây do liều mình lao xuống sông giành lấy đoạn gỗ to đã bị nước lũ cuốn phăng. Nạn nhân là anh Nguyên Du Phương (22 tuổi, thôn Tam Mỹ, Đại Phong, Đại Lộc). Cho đến chiều qua, 5/10 vẫn chưa tìm thấy xác.

Nhoài mình xuống giữa dòng nước lũ để vớt củi, gỗ

Gỗ ở đâu trôi về sau bão ?

Thiếu uý Đào Xuân Chức, CSGT huyện Đại Lộc cũng cho biết: Chúng tôi chủ yếu làm nhiệm vụ điều tiết giao thông, ngăn không cho xe, người nhất là các loại xe tải tập trung trên cây cầu Quảng Huế, do cầu đã xuống cấp nghiêm trọng và có thể sập nếu quá tải chứ không thể ngăn người dân nhặt, vác củi về nhà.

Điều đáng nói, những thớ gỗ lớn nhìn ngoài cũng biết không phải do ảnh hưởng của bão lũ quật đổ mà phần lớn là do lâm tặc chưa thể vận chuyển hết nay theo nước lũ chảy về, người dân cứ vô tư đến nhặt, khuân vác củi gỗ về nhà như kiểu lấy "lộc rừng", trong khi ngành chức năng lại cho rằng: do đây chỉ là gỗ, củi trôi về từ thượng nguồn khó xác định được nguồn gốc.

Nguyễn Huy